U ontvangt een brief van de politie of u wordt aangehouden. In beide gevallen weet u misschien niet precies waar u aan toe bent. Mag u een advocaat spreken? Moet u dat zelf regelen? En wie betaalt de kosten? Dit artikel legt uit welk recht op een advocaat bij een politieverhoor u heeft, wat dat in de praktijk betekent en waar u op moet letten.
Consultatiebijstand en verhoorbijstand: twee verschillende rechten
Het recht op rechtsbijstand rond een politieverhoor bestaat uit twee belangrijke onderdelen. Het eerste is consultatiebijstand: het recht om voorafgaand aan het verhoor met een advocaat te overleggen. Het tweede is verhoorbijstand: het recht om een advocaat aanwezig te hebben tijdens het verhoor.
Deze rechten zijn wettelijk geregeld. Sinds 1 maart 2017 heeft een verdachte recht op bijstand van een advocaat voorafgaand aan en tijdens het politieverhoor.
Tijdens het overleg vooraf kan de advocaat uitleggen hoe het verhoor verloopt, welke rechten u heeft en welke gevolgen het kan hebben als u wel of niet verklaart. Tijdens het verhoor kan de advocaat erop toezien dat uw rechten worden gerespecteerd en zo nodig om overleg vragen.
Aangehouden verdachte of uitgenodigde verdachte: het verschil telt
Er bestaat een belangrijk praktisch verschil tussen een verdachte die is aangehouden en een verdachte die op vrije voeten wordt uitgenodigd voor een verhoor.
Bent u aangehouden, dan moet de politie u voor het verhoor informeren over uw recht op rechtsbijstand. Afhankelijk van de verdenking en uw situatie kan een advocaat voor u worden opgeroepen. Bij ernstigere strafbare feiten kan die rechtsbijstand kosteloos zijn. Bij minder ernstige feiten kunnen andere regels gelden en kan het voorkomen dat u zelf een advocaat moet inschakelen of de kosten zelf moet dragen.
Bent u niet aangehouden maar uitgenodigd om als verdachte te worden verhoord, dan heeft u eveneens het recht om vooraf een advocaat te raadplegen en een advocaat bij het verhoor aanwezig te laten zijn. U moet in zo’n situatie doorgaans zelf vooraf contact opnemen met een advocaat. De kosten van een advocaat die u zelf inschakelt zijn in beginsel voor uw eigen rekening.
Een uitnodiging voor verhoor is niet hetzelfde als een aanhouding. Controleer wel altijd goed wat er in de brief staat en bespreek bij twijfel met een strafrechtadvocaat wat van u wordt verwacht.
Wat doet een advocaat tijdens een politieverhoor?
Een advocaat is tijdens het verhoor niet alleen als toeschouwer aanwezig. Hij bewaakt uw belangen en controleert of het verhoor volgens de regels verloopt.
De advocaat kan onder meer aangeven dat u een vraag niet begrijpt, erop wijzen dat ontoelaatbare druk wordt uitgeoefend, opmerkingen maken over het verloop van het verhoor en vragen om een onderbreking voor vertrouwelijk overleg met u. Ook kan hij aantekeningen maken en op bepaalde momenten vragen of opmerkingen naar voren brengen.
De advocaat neemt het verhoor niet over. De politie stelt de vragen en u bepaalt zelf, na overleg met uw advocaat, of en hoe u antwoord geeft.
U heeft als verdachte het recht om te zwijgen. U bent niet verplicht antwoord te geven op vragen over uw mogelijke betrokkenheid bij een strafbaar feit. Voor het verhoor moet de politie u hierop wijzen. Meer hierover leest u in onze blog over het zwijgrecht bij de politie.
Afstand doen van het recht op rechtsbijstand
Een meerderjarige verdachte kan in bepaalde situaties afstand doen van rechtsbijstand. Daarbij gelden wettelijke voorwaarden. De politie moet u duidelijk informeren over het recht op een advocaat en over de mogelijke gevolgen van afstand doen.
Afstand doen betekent niet dat u voor altijd uw recht op een advocaat kwijt bent. Als u later alsnog rechtsbijstand wilt, moet worden beoordeeld hoe daar in de verdere procedure mee wordt omgegaan. Bij minderjarige en bepaalde kwetsbare verdachten gelden strengere regels rond afstand doen van rechtsbijstand.
Een politieverhoor kan gevolgen hebben voor het verdere verloop van uw strafzaak. Het is daarom verstandig om voordat u afstand doet eerst goed te begrijpen wat dit voor uw positie betekent.
Hoe vraagt u rechtsbijstand aan bij een verhoor?
Bent u aangehouden, dan informeert de politie u voor het verhoor over uw recht op een advocaat. U kunt aangeven dat u eerst met een advocaat wilt spreken. Afhankelijk van uw situatie kan via de piketregeling een advocaat worden ingeschakeld.
Heeft u zelf een strafrechtadvocaat die u wilt spreken, dan kunt u dat aangeven. Of die advocaat direct kan worden ingeschakeld en tegen welke kosten, hangt onder meer af van de bereikbaarheid van de advocaat en de regels die op uw zaak van toepassing zijn.
Bent u op vrije voeten uitgenodigd voor een verhoor, neem dan bij voorkeur vóór de verhoordatum zelf contact op met een advocaat. Die kan de uitnodiging met u bekijken, u voorbereiden en indien gewenst bij het verhoor aanwezig zijn.
Wie betaalt de advocaat bij een politieverhoor?
De kosten hangen af van uw situatie. Bij bepaalde aangehouden verdachten wordt rechtsbijstand rond het politieverhoor door de overheid betaald. Bij minder ernstige zaken kunnen andere regels gelden. Wordt u op vrije voeten uitgenodigd voor een verhoor en schakelt u zelf een advocaat in, dan zijn de kosten in beginsel voor uw eigen rekening.
Los daarvan kunt u in sommige strafzaken in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand. Daarbij wordt onder meer gekeken naar uw inkomen, vermogen en het soort zaak. Uw advocaat kan beoordelen of een toevoeging mogelijk is.
Bij Uw Strafrechtadvocaat worden de kosten vooraf met u besproken. Zo weet u voor aanvang van de bijstand waar u aan toe bent.
Waarom tijdige rechtsbijstand belangrijk is
Een verklaring die u tijdens een politieverhoor aflegt, kan later onderdeel worden van het strafdossier en als bewijs worden gebruikt. Het is daarom belangrijk dat u voordat het verhoor begint weet wat uw rechten zijn en welke proceshouding in uw situatie passend is.
Een strafrechtadvocaat kan met u bespreken wat de verdenking inhoudt, of het verstandig is om vragen te beantwoorden en welke aandachtspunten er tijdens het verhoor zijn.
Neem contact op met Uw Strafrechtadvocaat als u bent aangehouden of een uitnodiging voor een politieverhoor heeft ontvangen. Onze advocaten behandelen strafzaken in het hele land, van Groningen tot Maastricht.
Veelgestelde vragen over het recht op een advocaat bij een politieverhoor
Heb ik recht op een advocaat bij een politieverhoor?
Ja. Als verdachte heeft u recht op rechtsbijstand voorafgaand aan en tijdens een politieverhoor. Bent u aangehouden, dan moet de politie u over dit recht informeren. Bent u op vrije voeten uitgenodigd voor een verhoor, dan kunt u zelf vooraf een advocaat inschakelen en deze bij het verhoor aanwezig laten zijn. Of de kosten door de overheid worden betaald, hangt af van uw situatie en de aard van de verdenking.
Wat is het verschil tussen consultatiebijstand en verhoorbijstand?
Consultatiebijstand is de rechtsbijstand die u vóór het verhoor krijgt. U kunt dan vertrouwelijk met uw advocaat bespreken wat de verdenking inhoudt en hoe u tijdens het verhoor wilt omgaan met vragen. Verhoorbijstand betekent dat uw advocaat tijdens het politieverhoor aanwezig is en erop toeziet dat uw rechten worden gerespecteerd.
Mag ik afstand doen van een advocaat bij een politieverhoor?
Een meerderjarige verdachte kan in bepaalde gevallen afstand doen van rechtsbijstand, nadat hij duidelijk over dit recht en de gevolgen daarvan is geïnformeerd. Voor minderjarige en bepaalde kwetsbare verdachten gelden strengere regels. Het is verstandig om niet zonder goede afweging afstand te doen, omdat verklaringen tijdens het verhoor later in de strafzaak kunnen worden gebruikt.