Stel: u bent opgeroepen als getuige in een rechtszaak. U legt de eed of belofte af. Dan verklaart u iets wat niet de waarheid is. Op dat moment begaat u mogelijk meineed. Dit klinkt misschien abstract, maar de gevolgen zijn allesbehalve dat. Meineed is een ernstig strafbaar feit met vergaande juridische consequenties. In dit artikel leest u precies wat meineed inhoudt, wanneer er sprake van is en wat u kunt doen als u hiermee te maken krijgt.
Wat betekent meineed precies?
Meineed is het onder ede opzettelijk een valse verklaring afleggen. Dit is strafbaar gesteld in artikel 207 van het Wetboek van Strafrecht. De kern van meineed is de combinatie van twee elementen: een formele eed of belofte, en een bewust onjuiste verklaring. Wanneer u als verdachte of getuige een dagvaarding ontvangt voor een zitting, is het belangrijk om te weten wat dit betekent.
U legt bijvoorbeeld als getuige in een strafzaak de eed af. Vervolgens verklaart u dat u iemand op een bepaalde datum ergens heeft gezien, terwijl u weet dat dit niet klopt. Op dat moment is er sprake van meineed. Zonder de voorafgaande eed of belofte is het afleggen van een valse verklaring juridisch anders te kwalificeren.
Wanneer is er sprake van meineed?
Niet elke onjuiste verklaring leidt automatisch tot een verdenking van meineed. Er moet aan een aantal voorwaarden zijn voldaan.
Ten eerste moet de verklaring worden afgelegd in een situatie waarin de wet een eed of belofte vereist. Dit is het geval bij rechtbank- en gerechtshofzittingen, maar ook bij verhoren door de rechter-commissaris of een parlementaire enquête. Ten tweede moet de verklaring opzettelijk onjuist zijn. Vergissen of iets verkeerd herinneren is iets anders dan bewust liegen. Het openbaar ministerie moet aantonen dat u wist dat u een onjuiste verklaring aflegde.
Een voorbeeld: een getuige in een rijbevoegdheidszaak verklaart dat de verdachte op het moment van het incident niet achter het stuur zat. De getuige weet dat dit onwaar is, maar wil de verdachte beschermen. Dit is meineed.
Wat zijn de straffen voor meineed?
De straf voor meineed is fors. Artikel 207 Sr bepaalt een maximale gevangenisstraf van zes jaar. Wanneer de meineed nadeel heeft veroorzaakt voor een ander, bijvoorbeeld omdat iemand op basis van die valse verklaring is veroordeeld, kan dit de straf verder verzwaren.
Het openbaar ministerie neemt meineed serieus omdat het de rechtspleging ondermijnt. Rechtbanken baseren hun beslissingen voor een groot deel op verklaringen van getuigen en deskundigen. Een valse verklaring tast dat fundament aan. Daarom zijn rechters en officieren van justitie alert op inconsistenties in getuigenverklaringen.
Naast een gevangenisstraf is ook een taakstraf of geldboete mogelijk. De precieze straf hangt af van de omstandigheden van de zaak, de ernst van de gevolgen en uw persoonlijke situatie.
Wie kan meineed plegen?
Meineed kan worden gepleegd door iedereen die een verklaring onder ede aflegt. Dit geldt dus niet alleen voor getuigen in strafzaken. Ook in civiele procedures, bij de rechter-commissaris of tijdens een parlementaire enquête kan meineed worden gepleegd.
Deskundigen die worden ingeschakeld door de rechtbank leggen eveneens een belofte af. Als een forensisch accountant of medisch deskundige bewust onjuiste conclusies presenteert, kan dat ook als meineed worden gekwalificeerd. Hetzelfde geldt voor tolken die bewust verkeerd vertalen tijdens een zitting waarbij zij een eed hebben afgelegd.
Verdachten zelf kunnen in beginsel geen meineed plegen. Een verdachte hoeft zichzelf niet te belasten en heeft het recht om te zwijgen. Van hem of haar wordt geen eed gevraagd.
Wat is het verschil met een valse aangifte?
Meineed en een valse aangifte worden regelmatig door elkaar gehaald. Toch zijn het twee verschillende strafbare feiten.
Een valse aangifte (artikel 188 Sr) betekent dat u bij de politie aangifte doet van een misdrijf dat niet heeft plaatsgevonden, of dat u een onschuldige persoon valselijk aanwijst als dader. Hiervoor is geen eed vereist. Bij meineed gaat het specifiek om een verklaring onder ede, in een formele juridische context.
Stel dat u bij de politie aangifte doet van een inbraak die nooit heeft plaatsgevonden. Dat is een valse aangifte. Wordt u vervolgens als getuige in een rechtszaak opgeroepen en herhaalt u die leugen onder ede, dan kunt u worden vervolgd voor meineed. Beide feiten kunnen overigens tegelijkertijd ten laste worden gelegd.
Wat te doen als u bent gedagvaard of verdacht wordt van meineed?
Als u een dagvaarding ontvangt of hoort dat u verdacht wordt van meineed, is het van groot belang dat u zo snel mogelijk juridisch advies inwint. Meineed is een ernstig delict. De gevolgen kunnen ingrijpend zijn voor uw dagelijks leven, uw werk en uw reputatie.
Bij Uw strafrechtadvocaat begrijpen wij hoe ingrijpend een verdenking kan zijn. Neem vrijblijvend contact met ons op. Daarin bespreken wij uw situatie, leggen wij uit wat u kunt verwachten en geven wij direct duidelijkheid over de mogelijkheden. Het is verstandig om niet te wachten met het inschakelen van rechtsbijstand.
Wij werken landelijk, van Groningen tot Maastricht. Ook de kosten zijn vooraf volledig duidelijk. Indien u in aanmerking komt voor gefinancierde rechtsbijstand, zoeken wij samen met u naar een passende oplossing. Er zijn nooit verrassingen achteraf.
Veelgestelde vragen over meineed
Wat moet er worden bewezen om iemand voor meineed te veroordelen?
Het openbaar ministerie moet aantonen dat de verdachte opzettelijk een onjuiste verklaring heeft afgelegd, onder een wettelijk vereiste eed of belofte. Alleen een vergissing of een onjuiste herinnering is niet voldoende voor een veroordeling. Het bewijs van opzet is vaak het moeilijkste element in een meineedszaak.
Kan ik alsnog mijn verklaring corrigeren als ik onder ede iets verkeerds heb gezegd?
In sommige gevallen is het mogelijk om een verklaring te corrigeren voordat de zitting is gesloten. Hoe eerder dit gebeurt, hoe beter. Of dit strafrechtelijke gevolgen voorkomt, hangt af van de omstandigheden. Het is in dat geval verstandig om direct contact op te nemen met een strafrechtadvocaat voordat u handelt.
Wat is het verschil tussen meineed en een valse verklaring zonder eed?
Het wezenlijke verschil zit in de aanwezigheid van een eed of belofte. Meineed vereist dat de verklaring formeel onder ede is afgelegd. Een valse verklaring zonder eed kan worden vervolgd onder andere strafbepalingen, zoals het doen van een valse aangifte of het opzettelijk benadelen van een derde. De strafmaat verschilt per geval.