Wanneer heeft cassatie in een strafzaak zin?

Wat is cassatie en hoe verschilt het van hoger beroep?

Bij hoger beroep of cassatieberoep gaat het om twee verschillende procedures. In hoger beroep behandelt het gerechtshof de strafzaak opnieuw. Het hof kan daarbij opnieuw naar de feiten, het bewijs en de straf kijken.

Cassatie werkt anders. De Hoge Raad der Nederlanden stelt de feiten niet opnieuw vast en behandelt de strafzaak niet opnieuw zoals een gerechtshof dat doet. De Hoge Raad beoordeelt onder meer of het recht juist is toegepast, of belangrijke procedurele regels zijn nageleefd en of de uitspraak voldoende en begrijpelijk is gemotiveerd.

Dit onderscheid is belangrijk. Vindt u alleen dat het gerechtshof een getuige ten onrechte geloofwaardig heeft gevonden of ander bewijs verkeerd heeft gewaardeerd, dan kan de Hoge Raad die feitelijke beoordeling niet zonder meer opnieuw doen. Wel kan in cassatie worden onderzocht of de bewijsbeslissing juridisch voldoende is gemotiveerd en of daarbij de juiste regels zijn toegepast.

Wanneer kan cassatie in een strafzaak zinvol zijn?

Cassatie kan zinvol zijn als in de uitspraak of procedure een juridisch gebrek zit dat door de Hoge Raad kan worden beoordeeld. Mogelijke cassatieklachten kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op:

  • Een verkeerde uitleg of toepassing van een rechtsregel.
  • Schending van een belangrijk procedureel voorschrift.
  • Een onvoldoende, onbegrijpelijke of tegenstrijdige motivering van een beslissing.

Een voorbeeld is een uitdrukkelijk onderbouwd standpunt of juridisch verweer waarop het gerechtshof volgens de wet gemotiveerd had moeten reageren. Als het hof dat nalaat, kan onder omstandigheden een motiveringsklacht in cassatie worden voorgesteld.

Niet iedere fout leidt tot vernietiging van de uitspraak. De Hoge Raad beoordeelt ook of een geconstateerd gebrek gevolgen moet hebben voor de beslissing.

Wat doet de Hoge Raad als cassatie slaagt?

Als de Hoge Raad een cassatieklacht gegrond vindt en het gebrek tot cassatie moet leiden, kan hij de uitspraak geheel of gedeeltelijk vernietigen.

Vaak wordt de zaak daarna verwezen naar een ander gerechtshof of teruggewezen naar het gerecht dat de vernietigde uitspraak heeft gedaan. Dat gerecht behandelt de zaak vervolgens opnieuw voor zover dat na de uitspraak van de Hoge Raad nodig is.

In sommige gevallen kan de Hoge Raad de zaak zelf afdoen. Dat kan bijvoorbeeld als daarvoor geen nieuwe beoordeling van feiten nodig is.

De Hoge Raad kan het cassatieberoep ook verwerpen. De uitspraak van het gerechtshof blijft dan in stand.

Welke termijnen gelden bij cassatie?

Voor het instellen van cassatie gelden korte wettelijke termijnen. In veel strafzaken bedraagt de termijn veertien dagen. Het moment waarop die termijn begint, is niet in iedere zaak hetzelfde.

Was u bijvoorbeeld aanwezig bij de uitspraak of was u volgens de wettelijke regels op de hoogte van de zitting, dan geldt veelal een termijn van veertien dagen na de einduitspraak. In andere situaties kan bepalend zijn wanneer u met de uitspraak bekend bent geworden.

Laat daarom na een uitspraak van het gerechtshof direct controleren welke cassatietermijn in uw zaak geldt. Een te laat ingesteld cassatieberoep kan ertoe leiden dat u niet-ontvankelijk wordt verklaard.

Nadat cassatie is ingesteld en het dossier bij de Hoge Raad is binnengekomen, ontvangt de verdachte een aanzegging. Voor de verdachte moet vervolgens in beginsel binnen zestig dagen na die aanzegging een cassatieschriftuur worden ingediend.

In de cassatieschriftuur staan de juridische klachten tegen de uitspraak, de cassatiemiddelen. In een strafzaak moet een cassatieschriftuur namens de verdachte door een advocaat worden ingediend. Het formuleren van cassatiemiddelen vraagt specifieke kennis van het cassatierecht en de rechtspraak van de Hoge Raad.

Heeft cassatie zin zonder sterke juridische gronden?

Cassatie is geen nieuwe feitelijke behandeling van uw strafzaak. U kunt bij de Hoge Raad niet simpelweg opnieuw getuigen laten horen of nieuw bewijs presenteren met het verzoek de hele zaak opnieuw te beoordelen.

Daarom moet eerst worden onderzocht of de uitspraak aanknopingspunten bevat voor een juridische cassatieklacht. Daarbij kan worden gekeken naar de toepassing van het recht, de bewijsconstructie, de motivering van beslissingen en de naleving van procesregels.

Dat een uitspraak ongunstig is, betekent op zichzelf niet dat er een cassatiegrond bestaat. Andersom kan een juridisch gebrek voor iemand zonder ervaring met cassatie lastig te herkennen zijn. Een beoordeling door een advocaat met kennis van cassatie kan daarom duidelijk maken of het instellen of voortzetten van cassatie zinvol is.

Wat kost cassatie en wie betaalt dat?

De kosten van een cassatieprocedure hangen af van onder meer de omvang en complexiteit van de zaak en het werk dat nodig is om de uitspraak en het dossier te onderzoeken.

Komt u in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand, dan kan onder voorwaarden een toevoeging worden aangevraagd. Daarbij spelen onder meer uw inkomen, vermogen en de regels van de Raad voor Rechtsbijstand een rol. Afhankelijk van de situatie kan een eigen bijdrage gelden.

Komt u niet voor gefinancierde rechtsbijstand in aanmerking, dan worden de kosten van de behandeling vooraf met u besproken.

Hoe kiest u een advocaat voor cassatie?

Cassatie verschilt sterk van een procedure bij de rechtbank of het gerechtshof. De advocaat moet juridische klachten kunnen herkennen en deze volgens de eisen van de Hoge Raad in cassatiemiddelen formuleren.

Het is daarom verstandig om te kiezen voor een advocaat die ervaring heeft met cassatie in strafzaken. Niet iedere advocaat die strafzaken bij rechtbanken en gerechtshoven behandelt, houdt zich regelmatig bezig met cassatie.

Bij Uw Strafrechtadvocaat kan worden beoordeeld welke mogelijkheden er na een uitspraak van het gerechtshof zijn. Vanwege de korte beroepstermijnen is het verstandig om daar niet mee te wachten.

Schort cassatie de uitvoering van de straf op?

Zolang een veroordeling door een ingesteld cassatieberoep nog niet onherroepelijk is, kan de definitieve tenuitvoerlegging van de opgelegde straf niet zonder meer op dezelfde wijze plaatsvinden als na een onherroepelijke uitspraak. Hierop bestaan uitzonderingen en bijzondere regels.

Zo kan voorlopige hechtenis tijdens de cassatieprocedure voortduren. Ook kunnen bepaalde beslissingen of maatregelen een eigen regeling voor onmiddellijke uitvoerbaarheid hebben.

Of u tijdens de cassatieprocedure gedetineerd blijft of een opgelegde sanctie al kan worden uitgevoerd, moet daarom per zaak worden beoordeeld. Laat dit direct controleren als vrijheid, rijbevoegdheid of een andere uitvoerbare maatregel voor u van belang is.

Veelgestelde vragen over cassatie strafzaak

Kan ik zelf cassatie instellen of heb ik daar een advocaat voor nodig?

Voor het instellen van cassatie hoeft u niet eerst zelf een cassatieschriftuur te schrijven. Het cassatieberoep kan volgens de daarvoor geldende regels worden ingesteld. De cassatieschriftuur met de cassatiemiddelen moet namens een verdachte wel door een advocaat worden ingediend. Zonder tijdig ingediende cassatiemiddelen kan het cassatieberoep zonder inhoudelijke behandeling van klachten worden afgedaan. Schakel daarom zo snel mogelijk een advocaat in.

Hoe lang duurt een cassatieprocedure in een strafzaak?

De duur verschilt per zaak. Onder meer de omvang van het dossier, de ingediende cassatiemiddelen en de behandeling bij de Hoge Raad spelen daarbij een rol. Er is daarom geen vaste termijn waarbinnen iedere strafzaak in cassatie wordt afgerond. Uw advocaat kan tijdens de procedure volgen in welke fase de zaak zich bevindt.

Schort cassatie de tenuitvoerlegging van de straf op?

Een uitspraak waartegen tijdig cassatie is ingesteld, is in beginsel nog niet onherroepelijk. Dat betekent niet dat tijdens cassatie nooit iets kan worden uitgevoerd. Voorlopige hechtenis kan bijvoorbeeld voortduren en voor sommige beslissingen gelden bijzondere regels. Laat daarom voor uw concrete straf of maatregel beoordelen wat het cassatieberoep betekent voor de tenuitvoerlegging.