Een poging tot een strafbaar feit is strafbaar gesteld in artikel 45 van het Wetboek van Strafrecht. De wet stelt drie vereisten: er moet sprake zijn van een voornemen (opzet), de verdachte moet zijn begonnen met de uitvoering van dat voornemen en de uitvoering mag niet voltooid zijn.
Met andere woorden: iemand had de bedoeling een strafbaar feit te plegen, is daadwerkelijk begonnen met handelen, maar heeft het feit zelf niet afgerond. Dat klinkt eenvoudig, maar in de rechtspraktijk levert juist het tweede vereiste veel discussie op. Wanneer is iemand “begonnen met de uitvoering”? Dat is de kern van veel strafzaken rondom poging.
Een voorbeeld: iemand staat voor de deur van een woning met een koevoet in zijn handen, maar heeft de deur nog niet opengebroken. Is dat al een begin van uitvoering van inbraak? Naar Nederlands recht al snel wel. De rechter kijkt dan naar de uiterlijke verschijningsvorm van het gedrag: zag het er naar uit dat de verdachte op het punt stond het feit te plegen?
Het verschil tussen voorbereiding en poging
Een veelgemaakte misvatting is dat voorbereiding en poging hetzelfde zijn. Dat is niet juist. Voorbereiding is een nog vroeger stadium. Artikel 46 van het Wetboek van Strafrecht regelt dat opzettelijke voorbereiding van ernstige misdrijven ook strafbaar kan zijn, maar dat is een apart strafbaar feit.
Het onderscheid heeft grote praktische gevolgen. Bij voorbereiding gaat het om handelingen die nog ver verwijderd zijn van de daadwerkelijke uitvoering, zoals het aanschaffen van gereedschap of het verkennen van een locatie. Bij poging is de grens naar de uitvoering al overschreden. De lijn tussen deze twee stadia is niet altijd scherp. Rechters beoordelen dit van geval tot geval, op basis van de omstandigheden.
Dit maakt het bijzonder belangrijk om bij dit soort zaken direct juridische bijstand in te roepen. De vraag of uw gedrag als voorbereiding of als poging wordt gekwalificeerd, heeft directe invloed op de strafmaat waarmee u geconfronteerd kunt worden.
Welke straf staat er op een poging?
Voor een poging tot een misdrijf geldt op grond van artikel 45 lid 2 van het Wetboek van Strafrecht een strafvermindering van een derde ten opzichte van het voltooide delict. Stel dat op het voltooide feit een maximumstraf van negen jaar gevangenisstraf staat, dan is het maximum bij poging zes jaar.
Dit klinkt als een aanzienlijke reductie, maar de straf blijft vaak fors. Zeker bij ernstige misdrijven als poging tot doodslag, poging tot zware mishandeling of poging tot inbraak kan de rechter nog steeds een onvoorwaardelijke gevangenisstraf of een hoge taakstraf opleggen. De ernst van het voorgenomen feit speelt een zwaar wegende rol.
Bovendien is niet elk misdrijf vatbaar voor strafbaarheid in de pogingsvorm. Bij overtredingen is poging in beginsel niet strafbaar, tenzij de wet dit uitdrukkelijk anders bepaalt. Dit onderscheid is relevant als u wilt beoordelen hoe ernstig de beschuldiging tegen u werkelijk is.
Vrijwillige terugtred: wanneer bent u niet strafbaar?
Er bestaat een uitzondering op de strafbaarheid van poging die veel mensen niet kennen: de vrijwillige terugtred. Artikel 46b van het Wetboek van Strafrecht bepaalt dat poging niet strafbaar is als de verdachte vrijwillig is gestopt met de uitvoering, of vrijwillig heeft voorkomen dat het gevolg intrad.
De terugtred moet vrijwillig zijn. Dat is een cruciaal woord. Stopte u omdat u bang was betrapt te worden, of omdat een derde u tegenhield? Dan is er geen sprake van vrijwillige terugtred. Stopte u uit eigen beweging, zonder externe druk, en hebt u het gevolg actief voorkomen? Dan kan de rechter besluiten dat de poging u niet aangerekend wordt.
In de praktijk is vrijwillige terugtred een verweer dat zorgvuldig moet worden opgebouwd. Het vereist gedetailleerde feitenkennis en een overtuigende onderbouwing tegenover de rechter. Dit is precies het soort verweer dat een ervaren strafrechtadvocaat voor u kan voorbereiden.
Hoe staat Uw Strafrechtadvocaat naast u bij een pogingszaak?
Bij Uw Strafrechtadvocaat begrijpen wij dat een verdenking van poging tot een strafbaar feit een ingrijpende situatie is. U wordt geconfronteerd met een beschuldiging van een handeling die misschien nooit is voltooid, terwijl de juridische kwalificatie en de mogelijke straf desondanks zeer serieus zijn.
Wij analyseren in de eerste plaats de vraag of aan alle wettelijke vereisten voor poging is voldaan. Was er daadwerkelijk opzet? Is de grens naar de uitvoering echt overschreden? Is vrijwillige terugtred van toepassing? Deze vragen staan centraal in uw verdediging. Wij bouwen die verdediging op vanaf het eerste moment van contact.
Ons kantoor is gevestigd in Eindhoven, maar wij staan verdachten bij door het hele land, van Groningen tot Maastricht. Wij streven ernaar u op dezelfde werkdag nog te bereiken, uiterlijk binnen 48 uur na uw eerste contact. Het eerste gesprek is altijd vrijblijvend en gratis. Over de kosten zijn wij volledig transparant: u weet vooraf waar u aan toe bent, zonder verrassingen achteraf. Wij werken ook op basis van gefinancierde rechtsbijstand als u daarvoor in aanmerking komt.
Wat kunt u doen als u een dagvaarding ontvangt?
Als u een dagvaarding voor een pogingszaak ontvangt, is het eerste wat u moet doen: niets zeggen zonder juridisch advies. Verklaringen die u spontaan aflegt, kunnen later tegen u worden gebruikt. Neem zo snel mogelijk contact op met een strafrechtadvocaat.
Lees de dagvaarding zorgvuldig door. U vindt daarin de ten laste gelegde feiten, de datum van de zitting en de rechtbank waarbij de zaak dient. Bewaar alle documenten die u in dit verband ontvangt. Vertel uw advocaat zo volledig mogelijk wat er is voorgevallen, ook de details die u misschien klein of irrelevant vindt.
Wij nemen het dossier volledig van u over. Wij bestuderen de stukken van het Openbaar Ministerie, stellen de juiste vragen over de kwalificatie van het ten laste gelegde en bouwen een verdediging die recht doet aan uw situatie. U hoeft dit niet alleen te doen.
Staat u voor de rechtbank in verband met een verdenking van poging tot een strafbaar feit? Neem dan vandaag nog contact op met Uw Strafrechtadvocaat. Wij zetten ons in voor het maximaal haalbare resultaat in uw zaak.
Veelgestelde vragen over poging tot een strafbaar feit
Wat is het verschil tussen poging en het voltooide delict?
Bij een voltooid delict is het strafbare feit daadwerkelijk uitgevoerd en afgerond. Bij een poging heeft de verdachte het voornemen gehad en is begonnen met de uitvoering, maar is het feit niet tot stand gekomen. De straf voor poging is wettelijk gezien lager dan voor het voltooide feit, maar kan in de praktijk nog steeds zwaar uitvallen.
Kan ik ook vervolgd worden voor poging als niemand is geschaad?
Ja. Het strafrecht vereist niet dat er daadwerkelijk schade of letsel is ontstaan. De poging zelf is strafbaar zodra aan de wettelijke vereisten is voldaan: opzet, begin van uitvoering en het niet voltooien van het feit. De afwezigheid van een slachtoffer of geleden schade doet daar in beginsel niets aan af.
Wat moet ik doen als ik verdacht word van poging tot een misdrijf?
Leg geen verklaringen af zonder uw strafrechtadvocaat te hebben geraadpleegd. Neem zo snel mogelijk contact op met een gespecialiseerde strafrechtadvocaat. Bewaar alle documenten die u ontvangt en noteer wat u zich herinnert van de situatie. Hoe eerder u juridische bijstand inroept, hoe meer ruimte er is om een effectieve verdediging op te bouwen.