U hoort dat iemand aangifte tegen u heeft gedaan. Het gaat om een laptop, een auto of een som geld. De politie spreekt over diefstal, maar in de dagvaarding staat verduistering. Of juist andersom. Dat roept vragen op.
Beide delicten gaan over het wederrechtelijk toe-eigenen van andermans bezit. Toch zijn ze juridisch niet hetzelfde. Het verschil bepaalt wat het Openbaar Ministerie moet bewijzen en hoe uw verdediging eruitziet. Hieronder leest u hoe het zit.
Wat hebben diefstal en verduistering gemeen?
Diefstal en verduistering vallen allebei onder de vermogensdelicten. U vindt ze in het Wetboek van Strafrecht. Ontvangt u voor een van beide feiten een dagvaarding van het Openbaar Ministerie, dan staat daarin precies welk delict u wordt verweten. In beide gevallen gaat het om een goed dat geheel of gedeeltelijk van een ander is. Ook moet de verdachte het opzettelijk en wederrechtelijk voor zichzelf willen houden.
Neem een fiets die van uw buurman is. Pakt u die uit zijn schuur en rijdt u weg, dan kan dat diefstal zijn. Leent u de fiets en verkoopt u hem daarna, dan kan dat verduistering zijn. In beide gevallen verliest de buurman zijn fiets. Het strafrecht kijkt vooral naar de manier waarop de fiets bij u kwam.
Bij vermogensdelicten draait het steeds om een goed dat geheel of gedeeltelijk van een ander is. Ook de maximale straf voor de basisvorm is gelijk. Beide delicten kennen een maximale gevangenisstraf van vier jaar. Bij verzwarende omstandigheden kan dat hoger uitvallen.
Wanneer is sprake van diefstal?
Bij diefstal neemt iemand een goed weg. De dader haalt het uit de macht van de eigenaar of van degene die het onder zich had. Het goed was dus nog niet in handen van de dader. Die verandering van bezit is de kern. Een paar voorbeelden maken dat duidelijk:
- Een klant stopt een jas in een winkel in zijn tas en loopt zonder betalen weg.
- Iemand pakt in een café een telefoon van tafel en steekt die in zijn zak.
- Een persoon neemt gereedschap mee uit de werkplaats van een kennis.
Het Openbaar Ministerie moet bij diefstal bewijzen dat het goed is weggenomen. Ook moet duidelijk zijn dat de verdachte het goed wederrechtelijk wilde toe-eigenen. Dat laatste heet het oogmerk van toe-eigening. Wilde iemand spullen alleen even gebruiken en daarna terugbrengen, dan ligt dat anders.
Er bestaat ook gekwalificeerde diefstal. Denk aan diefstal in de nacht, met braak of samen met anderen. Dan ligt de maximale straf hoger dan bij eenvoudige diefstal. Een inbraak in een woning wordt dus zwaarder aangepakt dan een gestolen fles in de supermarkt.
Wanneer is sprake van verduistering?
Bij verduistering ligt het anders. Het goed is al op een gewone, legale manier in uw handen gekomen. U kreeg het in bewaring, te leen, om te beheren of om te bezorgen. Het strafbare moment komt later. Dan gedraagt u zich alsof het goed van u is. Ook hier helpen voorbeelden:
Een vriend leent uw auto en verkoopt hem aan een derde. Een penningmeester van een vereniging maakt geld over naar zijn privérekening. Iemand vindt een portemonnee op straat en houdt het geld zelf. Een bezorger houdt een pakket dat hij moest afleveren.
Bij verduistering draait het dus niet om wegnemen, maar om zich toe-eigenen. De verdachte had het goed al onder zich, anders dan door een misdrijf. Daarna gaat hij zich wederrechtelijk als eigenaar gedragen. Dat kan door te verkopen, weg te geven of op te maken.
Ook een bedrag dat per vergissing op uw rekening komt, kan een rol spelen. Weet u dat het geld niet van u is en houdt u het toch, dan kan verduistering aan de orde zijn. Of dat in uw zaak speelt, hangt af van de precieze feiten.
Is de verduistering gepleegd door iemand die het goed uit hoofde van zijn beroep of dienstverband onder zich had, dan is de maximumstraf hoger. Dat geldt bijvoorbeeld voor een boekhouder of beheerder. Daarom let het Openbaar Ministerie goed op de positie van de verdachte.
Wat is het beslissende verschil tussen beide delicten?
De vraag die alles bepaalt is simpel. Had de verdachte het goed al legaal in zijn macht, voordat hij het zich toe-eigende? Is het antwoord nee, dan denkt men aan diefstal. Is het antwoord ja, dan denkt men aan verduistering. In de tabel ziet u de verschillen op een rij.
| Punt | Diefstal | Verduistering |
|---|---|---|
| Hoe komt het goed bij de verdachte? | Door wegnemen | Op legale wijze, bijvoorbeeld te leen of in bewaring |
| Kernhandeling | Het goed uit andermans macht halen | Zich het goed toe-eigenen dat men al heeft |
| Voorbeeld | Een fiets uit een schuur pakken | Een geleende fiets verkopen |
| Maximale straf basisdelict | Vier jaar gevangenisstraf | Vier jaar gevangenisstraf |
In de praktijk is de grens niet altijd scherp. Neem een medewerker die geld uit de kassa pakt. Had hij zelfstandig de beschikking over dat geld, of werkte hij onder toezicht? Het antwoord kan het verschil maken tussen diefstal en verduistering. Rechters kijken dan naar de feitelijke situatie en niet alleen naar de functietitel.
Dit verschil is voor u belangrijk. De tenlastelegging bepaalt waartegen u zich moet verdedigen. Klopt de juridische kwalificatie niet met de feiten, dan kan uw raadsman daar een punt van maken. Dat kan leiden tot een andere beoordeling, of in het gunstigste geval tot vrijspraak van het ten laste gelegde feit.
Welke straffen en gevolgen staan er op?
Een veroordeling voor diefstal of verduistering kan serieuze gevolgen hebben. De rechter kan een geldboete, een taakstraf of een gevangenisstraf opleggen. Bij kleinere zaken volgt soms een afdoening door het OM. Dat kan een strafbeschikking of een transactie zijn. De ernst hangt af van de waarde van het goed en de omstandigheden.
Bij gekwalificeerde diefstal en verduistering in een vertrouwenspositie ligt de maximumstraf hoger. Ook de eventuele recidive speelt mee. Daarnaast kan het OM de schade terugvorderen of wegens wederrechtelijk verkregen voordeel een ontnemingsvordering indienen. Een veroordeling komt bovendien op uw strafblad. Dat kan gevolgen hebben voor een Verklaring Omtrent het Gedrag.
Niet elke aangifte leidt tot vervolging. Soms is er te weinig bewijs of ontbreekt het opzet. Dan kan het Openbaar Ministerie besluiten tot een sepot. Dat betekent dat de zaak niet verder gaat. In andere zaken volgt wel een dagvaarding. Heeft u die ontvangen, dan helpt een strafrechtadvocaat u de volgende stappen te zetten.
Bent u het niet eens met de uitspraak van de rechtbank? Dan kunt u soms een rechtsmiddel instellen. Meer over de mogelijkheden leest u bij hoger beroep of cassatieberoep. Er gelden wettelijke termijnen, dus laat de termijn voor uw zaak snel controleren.
Wat kunt u doen als u verdachte bent?
Wordt u verdacht van diefstal of verduistering, bewaar dan de rust. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Toch helpt een goede aanpak u verder. Een paar praktische stappen:
Zoek eerst hulp voordat u een verklaring aflegt bij de politie. Verzamel berichten, betalingen en afspraken die laten zien hoe het goed bij u kwam. Neem geen contact op met de aangever om de zaak zelf op te lossen. Bewaar alle brieven en oproepen van politie en Openbaar Ministerie.
Een raadsman kijkt eerst naar het dossier. Welk feit wordt u precies verweten? Past de kwalificatie bij wat er is gebeurd? En is er wel sprake van opzet of van een wederrechtelijke toe-eigening? Soms was er toestemming of was het een misverstand over wie eigenaar was. Zulke punten kunnen het verschil maken.
Een strafrechtadvocaat zet zich in voor het maximaal haalbare resultaat in uw zaak. Een uitkomst kan niemand garanderen. Wel kunt u rekenen op een eerlijke inschatting van uw positie.
Hulp van een strafrechtadvocaat bij diefstal of verduistering
Diefstal en verduistering lijken op elkaar, maar draaien om een ander moment en een andere handeling. Bij diefstal neemt iemand een goed weg. Bij verduistering eigent iemand zich toe wat hij al legaal onder zich had. Dat onderscheid kan van grote invloed zijn op uw zaak.
Bij uw Strafrechtadvocaat staan wij u bij in alle fasen van de procedure. We werken vanuit Eindhoven, maar helpen verdachten door heel Nederland, van Groningen tot Maastricht. De kosten bespreken we vooraf met u. Ze verschillen per zaak, en ook Pro Deo (gefinancierde rechtsbijstand) kan een oplossing zijn.
Neem vrijblijvend contact met ons op. Bel ons, of laat u terugbellen. Wij streven ernaar u dezelfde werkdag te bellen, uiterlijk binnen 48 uur.
Veelgestelde vragen over wat is het verschil tussen diefstal en verduistering
Is het niet teruggeven van een geleend goed diefstal of verduistering?
Meestal gaat het dan om verduistering. U kreeg het goed immers op een legale manier in handen, bijvoorbeeld te leen. Het wordt strafbaar als u zich het goed opzettelijk en wederrechtelijk toe-eigent, bijvoorbeeld door het te verkopen. Alleen te laat teruggeven is niet automatisch strafbaar.
Verdwijnt de strafbaarheid als ik het goed of het geld terugbetaal?
Niet automatisch. Terugbetalen of teruggeven kan wel meespelen bij de beoordeling van uw opzet en bij de strafmaat. Het strafbare feit kan al zijn voltooid op het moment van toe-eigening. Een strafrechtadvocaat kan beoordelen wat het terugbetalen in uw zaak betekent en zet zich in voor het maximaal haalbare.
Wat kost een strafrechtadvocaat bij een zaak over diefstal of verduistering?
De kosten verschillen per zaak en worden vooraf met u besproken, zodat u niet voor verrassingen komt te staan. Ook gefinancierde rechtsbijstand via Pro Deo kan een oplossing zijn. Neem vrijblijvend contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.