Uw bank blokkeert onverwacht uw rekening. Of de politie belt over een betaling die u ontving van iemand die u nauwelijks kent. Dan rijst meteen een vraag: heb ik iets strafbaars gedaan?
Veel mensen denken bij witwassen aan criminelen met koffers vol contant geld. De wet is echter veel breder. Ook een gewone rekeninghouder, ondernemer of student kan als verdachte worden aangemerkt, soms zonder dat hij doorheeft dat er iets mis is.
Hieronder leest u wanneer volgens het strafrecht sprake is van witwassen, welke handelingen eronder vallen en waar de grens ligt. Zo weet u beter waar u staat.
In het kort
01Wat verstaat het strafrecht onder witwassen?
Witwassen is het verbergen, verplaatsen of gebruiken van geld of goederen die uit een misdrijf komen. Het doel is meestal de criminele herkomst te verhullen. Het geld lijkt daarna legaal verdiend. De wet regelt dit in de artikelen 420bis tot en met 420quater van het Wetboek van Strafrecht. Wie hiervoor wordt vervolgd, ontvangt vaak een dagvaarding voor de strafrechter waarin deze artikelen worden genoemd.
Witwassen hoort bij de vermogensdelicten in het strafrecht, feiten waarbij het draait om geld of goederen. Bij uw Strafrechtadvocaat zien wij dat witwassen vaak samenhangt met andere feiten, zoals fraude of heling.
Bij witwassen draait het om drie punten. Er is een voorwerp. Dat voorwerp komt uit een misdrijf. En de verdachte doet er iets mee dat de wet verbiedt. Een voorwerp kan geld zijn, maar ook een auto, een horloge, een woning of cryptovaluta.
Een voorbeeld maakt dit duidelijk. Iemand koopt met contant geld uit een inbraak een auto. Hij zet die auto op naam van een vriend. De auto komt dan uit een misdrijf. Het op andermans naam zetten kan als verhullen worden gezien.
02Welke handelingen kunnen als witwassen gelden?
De wet noemt twee groepen handelingen. De eerste groep gaat over verbergen en verhullen. Denk aan het sturen van geld via meerdere rekeningen, zodat niemand de herkomst nog kan volgen. Ook het gebruik van een stroman of een brievenbusfirma valt hieronder.
De tweede groep is breder. Wie een voorwerp verwerft, voorhanden heeft, overdraagt, omzet of gebruikt, kan ook strafbaar zijn. Het hoeft dus niet om ingewikkelde constructies te gaan. Het gewoon besteden van geld waarvan u weet dat het crimineel is, kan al genoeg zijn.
De geldezel
Een bekend voorbeeld is de geldezel. Iemand stelt zijn bankrekening beschikbaar. Er komt geld binnen, dat hij direct doorstuurt of contant opneemt. Hij krijgt daarvoor een vergoeding. De politie ziet dit als een klassieke vorm van witwassen.
Ook wie zelf het misdrijf pleegt, kan worden vervolgd. Dat heet eenvoudig witwassen. Een dief die de buit op zijn rekening zet en gebruikt, kan dus naast diefstal ook voor witwassen worden vervolgd. Voor de verdachte maakt dat de zaak vaak zwaarder.
03Hoe bewijst het Openbaar Ministerie de criminele herkomst?
Het OM hoeft niet precies aan te tonen uit welk misdrijf het geld komt. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad is het genoeg dat het geld uit enig misdrijf afkomstig is. De rechter mag dat afleiden uit de omstandigheden van de zaak.
Die omstandigheden vormen samen het witwasvermoeden. Denk aan grote contante bedragen, geld dat snel wordt doorgestuurd of een inkomen dat niet past bij de uitgaven. Komt het geld volgens het OM uit handel in verdovende middelen, dan speelt vaak ook een drugsdelict. Bij drugsdelicten zoals handel of bezit onderzoekt het OM vaak ook of de opbrengst daarvan is witgewassen.
Maakt het OM zo’n vermoeden aannemelijk, dan mag het van de verdachte een verklaring verwachten. U hoeft uw onschuld niet te bewijzen. U heeft ook het recht om te zwijgen. Maar een verklaring die concreet en controleerbaar is, kan het vermoeden wegnemen.
Bereid uw verklaring voor
Stel, u ontvangt dertigduizend euro contant en zegt dat het een erfenis is. Dan helpen documenten, zoals een verklaring van de notaris of een bankafschrift. Een vage uitleg zonder bewijs overtuigt de rechter meestal niet. Bespreek daarom vóór een verhoor welke verklaring u wilt afleggen.
04Wanneer is sprake van opzet of schuld bij witwassen?
De wet kent drie vormen. Bij opzetwitwassen wist u dat het voorwerp uit een misdrijf kwam. Ook voorwaardelijk opzet is genoeg. Dan nam u bewust de aanmerkelijke kans op de koop toe dat het geld crimineel was. Wie zijn ogen sluit, kan dus alsnog verdachte zijn.
“
Wie zijn ogen sluit, kan dus alsnog verdachte zijn.
Een horloge onder de marktwaarde
Bij schuldwitwassen wist u het niet, maar had u het redelijkerwijs moeten vermoeden. Een voorbeeld: een onbekende biedt u een duur horloge ver onder de marktwaarde aan. U koopt het zonder vragen te stellen. Dan kan de rechter oordelen dat u beter had moeten opletten.
Bij gewoontewitwassen maakt iemand er een gewoonte of beroep van. Denk aan een ondernemer die regelmatig geld van derden verwerkt. Hiervoor geldt een hogere straf. Over deze vorm leest u meer in ons blog over gewoontewitwassen.
De maximumstraffen verschillen per vorm. Opzetwitwassen kent een maximum van zes jaar gevangenisstraf. Bij gewoontewitwassen is dat acht jaar. Voor schuldwitwassen ligt het maximum op twee jaar. De rechter kijkt altijd naar de omstandigheden. Wat u deed en waarom, bepaalt het uiteindelijke oordeel.
05Wat kunt u doen als u wordt verdacht van witwassen?
Blijf rustig en zeg niet te snel te veel. Bij een politieverhoor heeft u recht op een raadsman en het recht om te zwijgen. Een strafrechtadvocaat bekijkt eerst het dossier en bespreekt met u welke verklaring verstandig is. Zo voorkomt u dat een goedbedoelde uitleg later tegen u werkt.
Is uw geld of auto in beslag genomen? Dan kan het OM later een ontnemingsvordering indienen. Die gaat over het wederrechtelijk verkregen voordeel. Ook daarbij kan een raadsman veel betekenen, bijvoorbeeld door de berekening van het bedrag kritisch te toetsen.
Heeft u een dagvaarding ontvangen? Laat u dan bijstaan door een advocaat die uw zaak grondig voorbereidt. Een goede voorbereiding op de zitting is vaak van groot belang.
Geen enkele advocaat kan een uitkomst garanderen. Wel zet een strafrechtadvocaat zich in voor het maximaal haalbare. Dat kan een sepot zijn, een vrijspraak of een lagere straf. Bij uw Strafrechtadvocaat bespreken wij de kosten vooraf. Die verschillen per zaak. Ook via Pro Deo, gefinancierde rechtsbijstand, vinden wij een oplossing.
06Duidelijkheid over uw situatie
Of er sprake is van witwassen, hangt af van drie vragen. Komt het voorwerp uit een misdrijf? Wat heeft u ermee gedaan? En wat wist u, of had u moeten weten? Het antwoord ligt vaak in de details van uw zaak.
Twijfelt u of u verdachte bent, of heeft u al een oproep ontvangen? Neem vrijblijvend contact met ons op. Onze advocaten werken landelijk, van Groningen tot Maastricht, vanuit ons kantoor in Eindhoven. Wij streven ernaar u dezelfde werkdag terug te bellen, uiterlijk binnen 48 uur.